Get Adobe Flash player

Zasoby aktualne

Zasoby aktualne

A. Dawne zbiory Schaffgotschów:

     J.A. SchaffgotschJohann Anton Schaffgotsch, olej, płótno, wymiary 80x60 cm. Autor: Wiktor Staszak 2012 r. 

Hrabia Johann Anton Schaffgotsch w 1738 roku spisał dyspozycje dotyczące jego majątku. Dobra Chojnik jako fideikomis (utworzony w 1733 roku), miały być niepodzielne i dziedziczone przez jego najstarszego syna, wnuka itp. Zaliczono do nich także księgozbiór (bibliotekę) oraz pozostałe zbiory Schaffgotschów, które dzięki temu mogły być wyłącznie powiększane i wzbogacane.

„Ponadto poprzez niniejszą fundację dotyczącą perptum majątku Chojnik i znajdującej się w Sobieszowie, urządzonej niemałym kosztem biblioteki, wraz ze wszystkim orężem, dziełami sztuki, medalionami (poza spisanymi na odrębnych kartach, gdzie postanowiono, do których dzieci należą), artefaktami, zbrojami i rarytasami, winna ona pozostać po mojej śmierci w tym samym miejscu, a wyznaczeni w moim testamencie panowie egzekutorzy przeprowadzić winni dokładne spisy, o ile takowe nie znajdą się w moich odrębnych zapisach; i umieścić je w hrabiowskim archiwum, bezpiecznie i poza zasięgiem wszelkich niebezpieczeństw, związanych z wojnami etc. i nic nie może być z tego zasobu odjęte”

Zapis ten, mimo wielu "zakrętów dziejowych" był respektowany przez ponad 200 lat. Niestety po 1945 roku wszytko się zmieniło, zbiory zostały rozdzielone i rozproszone, a Schaffgotschianum – "Skarbiec Śląska" przestał istnieć.
Druk reklamowy z lat 20. XX w.
Druk reklamowy Biblioteki Schaffgotschów z lat 20. XX wieku (tłumaczenie Tomasz Pryll)
 

B. Dzisiaj większość najcenniejszych zbiorów Schaffgotschów znajduje się w:

I. Muzeach (wybór najważniejszych):

1. Muzeum Narodowym w Warszawie
kilka obiektów, m.in.: portrety Schaffgotschów na płótnie; dwa starodruki (komentarz do Koranu z 2 poł. XVII wieku; Kölnische Chrinik, Köln 1499; grafiki
        Muzeum Narodowe w Warszawie
2. Muzeum Narodowym we Wrocławiu
setki obiektów, m.in.: malarstwo, grafika, rzemiosło, broń, w tym sztucer myśliwski Napoleona
        Muzeum Narodowe we Wrocławiu
3. Muzeum Narodowym w Poznaniu
w swoim oddziale Wielkopolskim Muzeum Wojskowym: dwie armatki wiwatówki z herbami Schaffgotschów; grafiki
        Muzeum Narodowew Poznaniu
4. Muzeum Narodowym w Krakowie
nieliczne obiekty, m.in.: siedem grafik z XIX wieku, trzy kielichy szklane
        Muzeum Narodowe w Krakowie
5. Narodowe Muzeum Morskim w Gdańsku
jeden obiekt: model fregaty "Die Estrale" z XVIII wieku
        Centrale Muzeum Morskie w Gdańsku
6. Zamku Królewskim na Wawelu
nieliczne, ale bardzo cenne: 15 obiektów związanych z odsieczą Wiednia w 1683 roku (rząd na konia, broń); ubiór chłopięcy z XVIII wieku (spodnie, surdut, buty)
        Zamek Królewski na Wawelu
7. Park Wielokulturowy - Stara Kopalnia w Wałbrzychu
obiekty przeniesione z Muzeum w Wałbrzychu: 622 okazy mineralogiczne, 490 okazów petrograficznych i 23 okazy paleobotaniczne
Stara Kopalnia_Wałbrzych
8. Muzeum Sztuki w Łodzi
w Oddziale Pałac Herberta: 22 portrety, w tym Schaffgotschów i Fryderyka II Wielkiego
Muzeum Sztuki_w_Łodzi
9. Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
bardzo liczne eksponaty sztuki ludowej, w tym: afrykańskie i azjatyckie
Muzeum Etnograficzne_w_Warszawie
10. Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze
nieliczne, m.in. rękopis z XVIII wieku i drewniane karty do gry z XVIII w.
Muzeum Karkonoskie_800x600
11. Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie
w Łomnej pod Warszawą: liczne preparaty dermoplastyczne, w tym ptaków, m.in. kolekcja kolibrów
Muzeum Zoologii_PAN
12. Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego
m.in. jaja ptasie
Muzeum Przyrodnicze_Wrocław
13. Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa w Warszawie
obiekty dermoplastyczne, m.in. 58 preparatów ptaków i sztucer skałkowy
Muzeum Łowiectwa_w_Warszawie
       

II. Bibliotekach (wybór najważniejszych):

1. Bibliotece Narodowej w Warszawie
         Biblioteka Narodowa w Warszawie
2. Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego
         Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego
3. Bibliotece Uniwersytetu we Wrocławiu
        Biblioteka Uniwersytetu we Wrocławiu
4. Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie
         Biblioteka Jagiellońska w Krakowie
5. Bibliotece Uniwersyteckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
         Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
6. Bibliotece Uniwersytetu w Toruniu
         Biblioteka Uniwersytetu w Toruniu
7. Bibliotece  Głównej Uniwersytetu M.C Skłodowskiej w Lublinie
         Biblioteka Główna Uniwersytetu M.C Skłodowskiej w Lublinie
 

III. Archiwach (wybór najważniejszych):

1. Archiwum Państwowym we Wrocławiu
        Archiwum Państwowe we Wrocławiu
2. Archiwum Państwowym w Poznaniu
        Archiwum Państwowe w Poznaniu      
3. Archiwum Państwowym w Krakowie
        Archiwum Państwowe w Krakowie
 

IV. Innych instytucjach:

1. Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu
        Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu
 
C. Część zbiorów Schaffgotschów tworzy podwaliny Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze
Są to (wg stanu na grudzień 2010 roku, liczby podano w zaokrągleniu):

I. Zbiory przyrodnicze

1. Owady – 30.000 okazów (w tym: motyle, chrząszcze itp.)

    Owady 1 Owady 2 Owady 3 

    Owady 4 Owady 5 Owady 6

2. Muszle – 4.000 okazów

      Muszle 1  Muszle 2  Muszle 3

3. Skały, minerały i skamieniałości – 2.000 okazów

       Skały, minerały i skamieniałości 1 Skały, minerały i skamieniałości 2 Skały, minerały i skamieniałości 3 

       Skały, minerały i skamieniałości 4  Skały, minerały i skamieniałości 5 Skały, minerały i skamieniałości 6

4. Dermoplastyczne preparaty ptaków – 1.000 (w tym: struś, kazuar, orzeł itp.)

       Dermoplastyczne preparaty ptaków 1 Dermoplastyczne preparaty ptaków 2  Dermoplastyczne preparaty ptaków 3   

       Dermoplastyczne preparaty ptaków 4 Dermoplastyczne preparaty ptaków 5

5. Rogi i poroża – 200 okazów (w tym: bawołów afrykańskich, antylop, łosi, jeleni, saren itp.)

       Rogi i poroża 1 Rogi i poroża 2 Rogi i poroża 3

6. Jaja ptasie – 200 okazów

       Jaja ptasie 1  Jaja ptasie 2

7. Dermoplastyczne preparaty ssaków – 70 okazów (w tym: słoń indyjski, tygrys syberyjski, foka szara, kangur, wiewiórki, myszy, itp.)

      Dermoplastyczne preparaty ssaków 1 Dermoplastyczne preparaty ssaków 2 Dermoplastyczne preparaty ssaków 3 Dermoplastyczne preparaty ssaków 4 Dermoplastyczne preparaty ssaków 5

      Dermoplastyczne preparaty ssaków 6 Dermoplastyczne preparaty ssaków 7 Dermoplastyczne preparaty ssaków 8 Dermoplastyczne preparaty ssaków 9 Dermoplastyczne preparaty ssaków 10

8. Przekroje drzew – 50 okazów

      Przekroje drzew 1 Przekroje drzew 2 Przekroje drzew 3 Przekroje drzew 4 Przekroje drzew 5

9. Skórki – 40 okazów

      Skórki

10. Dermoplastyczne preparaty ryb, płazów i gadów – 20 okazów

       Dermoplastyczny preparat gada

11. Preparaty mokre bezkręgowców, ryb, płazów i gadów – 20 okazów

       Preparaty mokre 1 Preparaty mokre 2

12. Zabytkowe preparaty dermoplastyczne (m.in.: krokodyl, wąż, płaszczka) – 10 okazów

       Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 1 Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 2 Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 3 Zabytkowe preparaty dermoplastyczne 4 2 800x333

13. Zielniki i suszki – kilka tysięcy okazów

 

Zbiory przyrodnicze na stan z 2012 roku (bez zielników i suszek) to  40.000 okazów.

Do 2012 roku zbiory te znacznie wzrosły szczególnie jeśli chodzi o okazy skał i minerałów, dermoplastyczne preparaty ptaków, poroża jeleni i saren, dermoplastyczne preparaty ssaków, m.in.: słonia indyjskiego, pytona siatkowanego, kangura, byka itp.

 II. Zbiory historyczne
 1. Pocztówki, zdjęcia, odznaki, monety itp. –  ok 1000 obiektów
     Zbiory historyczne wg stanu z 2 poł. 2014 roku ok.:  2.000 obiektów.
 
III. Zbiory pomocnicze

 1. Gipsowe odlewy grzybów – ponad 250 szt.

    Gipsowe odlewy grzybów 1 Gipsowe odlewy grzybów 2 Gipsowe odlewy grzybów 3 Gipsowe odlewy grzybów 4 Gipsowe odlewy grzybów 5

2. Ule figuralne –  20 szt.

Ule figuralne 1Ule figuralne 2 Ule figuralne 3  

3. Inne (szyszki, karapaksy, itp.) –  40 szt.

    Kaparaksy Pancernik Miecz ryby piły Nasiona 

    Lodoicja seszelska Strąk rośliny egzotycznej Rozgwiazda Inne

4. Modele geologiczne – 4 szt.

    Zbiory pomocnicze na stan z 2012 roku ponad 300 obiektów.

 IV. Inne
 1. Filmy przyrodnicze–  50 szt.
 2. Przeźrocza – kilka tysięcy
 3. Zdjęcia – kilka tysięcy
 
 V. Biblioteka
    Exlibris Muzeum PrzyrodniczegoEkslibris Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze (90x52mm), wyk. 1994 rok
    Biblioteka w Pawilonie Norweskim (w Pawilonie Norweskim w latach 1967-2013)
      DSC02188 800x531DSC02197 510x768DSC02202 510x768 Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze 2016 

1. Książki – prawie 4.000 voluminów

2. Czasopisma – kilka tysięcy egzemplarzy 55 tytułów, w tym:
„Fragmenta floristica et geobotanika”, „Polskie Pismo Etnograficzne”, „Rocznik Naukowy Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody – Salamandra”, „Rocznik Nauk Rolniczych”, „Opera Corcontica”, „Aura”, „Królestwo Przyrody”, „Ekonatura”, „National Geographic”, „Karkonosze”, „Krkonoše, Jizerke hory”, „Przegląd Geologiczny”, „Kwartalnik Geologiczny” i wiele innych.
Do 2012 roku dzięki przekazom, zakupom i wymianie, księgozbiór wzrósł do 4.500 voluminów.

D. Działalność pracowni konserwatorsko-preparatorskiej

Znakomita wiekszość zbiorów przyrodniczych Muzeum to obiekty i preparaty pochodzące z dawnych zbiorów Schaffgotschów, niejednokrotnie wykonane jeszcze przez wybitnych cieplickich preparatorów Georga i Kurta Martinich (ten ostatni pracował w cieplickim muzeum aż do 1950 roku). Zbiory wymagały zawsze i wymagaja do dzisiaj opieki specjalistów-konserwatorów. Tak się złożyło, że w latach 1951-1960 tymi ważnymi pracami nikt się nie zajmował. Dopiero po przeszkoleniu jednego z pracowników muzeum, Stefana Mirosława, w Wilekopolskim Parku Narodowym, to on jako pierwszy polski "konserwator" opiekował się zbiorami przyrodniczymi w latach 1960-1964. Muzeum nie posiadało wówczas wyspecjalizowanej pracowni. Po przeniesieniu Muzeum z Długiego Domu do Pawilonu Norweskiego w 1967 roku i śmierci S. Mirosława, przez długie lata nie było pracowników którzy mogliby zajmować się konserwacją zabytkowych już obiektów, szczególnie preparatów dermoplastycznych. Dopiero w 1987 roku utworzono niewielką pracownię preparatorsko-konserwatorską, którą w latach 1988-2005 kierowała Regina Podsadowska. Pracownia oprócz zabiegów zabezpieczajacych zgromadzone zbiory, zajęła się też wykonywaniem małych preparatów dermoplastycznych.

Od 2006 roku pracownią konserwatorsko-preparatorską muzeum kieruje Tomasz Sokołowski, czołowy polski preparator, który na Mistrzostwach Świata w Preparowaniu w Salzburgu w 2008 roku zdobył wyróżnienia jako jedyny Polak.

Mistrzostwa w Salzburgu były pierwszymi jakie zorganizowano w Europie. Wzięło w nich udział 140 preparatorów różnych ośrodków naukowych, muzeów i uczelni z 25 krajów całego świata. 

Nadesłano ok. 500 prac, łącznie ok. 1000 preparatów.

Mistrzostwach Świata w Preparowaniu 1 Mistrzostwach Świata w Preparowaniu 2
Mistrzostwa odbywały się w dniach 18-24.2.2008 r. w centrum targowym w Salzburgu. Według szacunku organizatora obejrzało je w ciągu 3 dni 40.000 zwiedzających.

Jedynym reprezentantem Polskich Muzeów był Tomasz Sokołowski, preparator z Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze. Do tej pory żaden Polak nie uczestniczył w międzynarodowych imprezach tego typu.

15-osobowe jury pod przewodnictwem Larry'ego Bloomquist’a z USA, w skład którego wchodzili mistrzowie preparacji z kilku krajów, przez dwa dni drobiazgowo oceniało nadesłane prace i wyłoniło najlepszych preparatorów. Tytuły mistrzów świata przyznawano jedynie w grupie mistrzowskiej. W pozostałych dwóch grupach w każdej z kategorii wyróżniano niebieskimi, czerwonymi i żółtymi kotylionami okazy, które otrzymały określoną ilość punktów:
od 70 do 79 – kotylion żółty,
od 80 do 89 – kotylion czerwony,
od 90 do 100 – kotylion niebieski.
Pan Tomasz Sokołowski zdobył dwie nagrody - wyróżnienia za swoje prace: czerwony kotylion za łasicę (85 pkt) żółty kotylion za dzika (77 pkt).

Preparator przy pracy 1 Preparator przy pracy 2 Preparator przy pracy 3 Preparator przy pracy 4
Muzeum posiada nowoczesną pracownię konserwatorsko-preparatorską, która już od 2010 roku, dzięki dofinansowaniu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu jest sukcesywnie doposażana.
Pracownia preparatorsko-konserwatorska 1 Pracownia preparatorsko-konserwatorska 2 Pracownia preparatorsko-konserwatorska 3 Pracownia preparatorsko-konserwatorska 4
Dzięki pracy godnego następcy, dawnych cieplickich preparatorów, może poszczycić się najlepszą opieką konserwatorską zbiorów, ich właściwym wykorzystaniem na ekspozycjach, a przede wszystkim wykonanymi niespotykanymi i cennymi preparatmi, często o dużych gabarytach, takimi jak: słoń indyjski, jeleń, byk, tygrys, pyton.
Preparator przy pracy 5 Preparator przy pracy 6 Preparator przy pracy 7 
Preparator przy pracy 8 Preparator przy pracy 9 Preparator przy pracy 10 
 
Stats counter, realtime web analytics, heatmap creator