Get Adobe Flash player

Siedziba Muzeum w latach 1967-2013

Wystawy stałe w Pawilonie Norweskim

Ekspozycje stałe były przygotowane, w latach 1965-1967 i 1971-1972, przez

Jerzego Świecimskiego

Jerzy Świecimski

Jerzy Świecimski urodził się w 1927 roku w Warszawie. Jego dziadek, Edward Świecimski założył w Warszawie prywatną szkołę techniczną. Ojciec był sędzią, a matka z domu von Hinterhoff, lekarzem. Studiował przyrodę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, na kierunku grafiki w prof. Romana Ingardena.

Całe życie pracował w Muzeum Przyrodniczym Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Wykładał tez na Uniwersytecie mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Jagiellońskim i Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Był muzeologiem, przyrodoznawcą, filozofem i artystą. Był najwyższej klasy znawcą zagadnień związanych z ekspozycja muzealną, traktowana jako utwór architektoniczno-plastyczno-naukowy.

 

W latach 1965-1967 opracował koncepcję (całościową) nowej siedziby Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach Śląskich, w Pawilonie Norweskim, współpracując przy tym z Zygmuntem Bocheńskim (autor scenariusza).
W późniejszych latach, także z Zygmuntem Bocheńskim, był autorem koncepcji ekspozycji jako ilustracji naukowej przy realizacji dziesiątków wystaw, w tym: Muzeum Przyrodniczego w Krakowie, Muzeum Tatrzańskiego Parku Narodowego, Muzeum Parku Narodowego w Białowieży, Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce i Muzeum w Nowym Sączu. Jerzy Świecimski był członkiem wielu towarzystw i organizacji, m.in. ICOM (Internations Counsil of Museums) i Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Był autorem monumentalnego dzieła pt. „Muzea i wystawy muzealne”. Pozostawił po sobie ogromny dorobek naukowy i artystyczny. Jego obrazy zdobią kolekcje wielu muzeów i instytucji w Polsce.
Przez szereg lat była wykładowcą na podyplomowych Studiach Muzealniczych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie budowania ekspozycji muzealnych.
W 1966 r. Telewizja Polska Kraków zrealizowała dokumentalny film biograficzny o Prof. Jerzym Świecimskim, z cyklu „Mistrzowie”, według scenariusza i reżyserii Maliny Malinowskiej-Wollen. Z uwagi na jego osobowość, wiedzę i ogromna kulturę zwano Go „jednym z ostatnich Europejczyków”.
Jerzy Świecimski zmarł 21 stycznia 2012 roku i został pochowany, 30 stycznia 2012 roku na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Zygmunta Bocheńskiego

Zygmunt Bocheński

Urodzony 25 lipca 1935, zmarł 28 listopada 2009 roku. Polski ornitolog i paleontolog, syn historyków sztuki Zbigniewa Bochenskiego  i Anny Misiąg Bocheńskiej. Zygmunt Bocheński magisterium uzyskał w 1957 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim. Doktoryzował się w 1961 roku, w 1974 uzyskał habilitację, a w 1983 roku tytuł profesora. Od 1959 do 2006 pracował w Instytucie Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. W latach 1985–2007 był redaktorem naczelnym czasopisma naukowego „Acta Zoologica Cracoviensis”. Jest autorem ponad 170 publikacji, dotyczących głównie ptaków trzeciorzędu, biologii gniazdowania ptaków środkowoeuropejskich oraz faunistyki ekologicznej. Jedną z jego najbardziej znaczących prac jest Birds of the Younger Quarternaty of Poland (pol.: Ptaki młodszego czwartorzędu Polski). W latach 60. w Instytucie Systematyki i Ewolucji Zwierząt Bocheński zaczął zbierać szkielety ptaków – w 2009 roku kolekcja ta liczyła około 5000 skatalogowanych okazów i była największym w Polsce i jednym z największych w Europie Środkowo-Wschodniej zbiorów tego typu. Bocheński uczestniczył w opisaniu pięciu gatunków wymarłych ptaków, m.in. wraz z synem Zbigniewem nazwał oligoceńskiego kolibra Eurotrochilus noniewiczi, którego skamieniałości odnaleziono w okolicach Jasła. W latach 1965-1967 opracował scenariusz merytoryczny stałej wystawy ornitologicznej w Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze. Zygmunt Bocheński zmarł 28 listopada 2009 roku i zotał pochowany 3 grudnia 2009 roku na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Alfreda Borkowskiego

Alfred Borkowski

Urodził się 11 kwietnia 1937 r. w Einsiedel koło Chemnitz (Niemcy) na terenie Saksonii. Dzieciństwo i młodość spędził w Świdnicy, gdzie uczęszczał do szkół. tam w 1956 r. zdał maturę. W latach 1956-1962 studiował biologię na Uniwersytecie wrocławskim. w 1962 roku zatrudniony został w Muzeum Przyrodniczym w Cieplicach Śląskich Zdroju (mieszczącym się wówczas w tzw. Długim Domu), a w roku 1963 został kierownikiem tej placówki. W efekcie Jego starań, przeniesiono ją w 1965 roku z Długiego Domu, położonego w centrum Cieplic, do wyremontowanego Pawilonu Norweskiego w Parku Norweskim. Na początku lat 70. XX w. starał się zorganizować oddział Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach zajmujący się entomologią (dzisiejsze Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu). Po tej nieudanej próbie zlikwidował część wystawy ornitologicznej w Pawilonie Norweskim i zorganizował na tym miejscu ekspozycję stałą pt. "Motyle Karkonoszy i Świata". W 1975 roku uzyskał tytuł doktora nauk przyrodniczych z zakresu zoologii na Uniwersytecie im. adama Mickiewicza w Poznaniu za pracę poświęconą motylom minującym (Nepticulidae, Lepidoptera) Polski. Po przyłączeniu Cieplic Śląskich Zdroju do Jeleniej Góry w 1976 roku oraz utworzeniu województwa jeleniogórskiego, od 1977 do 1989 r. pełnił funkcję dyrektora Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej górze. W latach 1986-1989 zasiadał w radzie Naukowej Karkonoskiego Parku Narodowego. w tym też okresie był przewodniczącym wojewódzkiej Komisji ochrony Przyrody w Jeleniej Górze. W 1989 r. wyjechał do Niemiec, gdzie pracował w różnych instytucjach przyrodniczych, m.in.: w Krajowym wydziale d.s. Ekologii, rozwoju Krajobrazu i Planowania Leśnego Landu Nadrenia-Północna westfalia i Centrum ochrony Przyrody Schloss Niederspree na górnych Łużycach. Jest autorem wielu publikacji naukowych, szczególnie na temat entomologii. w Sudetach Zachodnich wykrył około 200 gatunków motyli minujących. Swoje zainteresowania naukowe łączył z pasją doskonałego fotografowania i popularyzowania ochrony przyrody. Za swoją działalność został odznaczony Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi. Będąc na emeryturze, jako mieszkaniec Jeleniej Góry-Cieplic, nie stracił kontaktu z Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze, w którym jest częstym gościem, służąc pomocą i dobrą radą.

Wirtualne zwiedzanie  wystaw stałych w Pawilonie Norweskim (naciśnij)

 

Motyle Karkonoszy i Świata

Ekspozycja przygotowana w latach 70-tych XX wieku przez dr A. Borkowskiego. Zmodernizowana w 2009 roku (pomysł i koncepcja - Stanisław Firszt; fotografie - Alfred Borkowski; aranżacja - Stanisław Firszt, Aleksandra Nowak-Odelga).

Wystawa prezentuje motyle występujące w Sudetach Zachodnich oraz egzotyczne (gablota na środku sali) a wśród nich gatunki nocne (tzw. ćmy) i dzienne. Te powszechnie uważane za najpiękniejsze z owadów, często porównywane do kwiatów, podobnie jak one są bardzo delikatne i wrażliwe.

Wiele gatunków związanych jest z występowaniem ściśle określonych gatunków roślin. Dlatego kiedy roślina żywicielska zostanie zniszczona, np. wskutek zalesienia łąki lub nawożenia, ginie wraz z nią również motyl. Taki los spotkał np. widocznego na wystawie niepylaka apollo podgatunek śląski (ssp. silesianus). Możemy go ogladać jedynie w postaci martwego okazu w gablocie. Motylem nocnym z rodziny zawisakowatych jest, podlegająca ochronie gatunkowej, zmierzchnica trupiagłówka. Rozpiętość jej skrzydeł dochodzi do 10 cm. Na stronie grzbietowej tułowia tego motyla występuje charakterystyczny wizerunek przypominający trupią czaszkę. Motyle te zapędzają się do Polski z cieplejszych, południowych rejonów Europy. Tu składają jaja na ziemniaku i bieluniu a wylęgłe z nich gąsienice dają początek pokoleniu jesiennemu, które, niestety, ginie bezpotomnie.

Duże zawisaki pojawiające się nieraz latem w większych ilościach w Polsce budzą często strach a obserwowane podczas wybierania długą trąbką pyłku z kwiatów np. na balkonie, mylnie brane są za... kolibry. Spośród gatunków chronionych w Polsce na wystawie można obejrzeć m.in. mieniące się fioletem mieniaki - tęczowca i strużnika, pazia królowej i pazia żeglarza oraz rzadkie, ginące niepylaki - mnemozynę i apolla. Ze względu na mimikrę (upodobnianie się do gatunków drapieżnych lub jadowitych) interesujący jest największy europejski przedstawiciel rodziny przeziernikowatych, przeziernik osowiec, udający szerszenia. Wśród motyli egzotycznych na uwagę zasługuje największy motyl świata - Attacus atlas, którego rozpiętość skrzydeł sięga nawet 25 cm. Występuje on w Indiach, Chinach i na wyspach pd.-wschodniej Azji. Klasyczny przykład mimezji, czyli upodobniania się do otoczenia) można zaobserwować u motyla Kallima inachus formosana z Tajwanu, którego dolna strona skrzydeł przypomina zeschnięty liść pokryty pleśnią i rdzawymi plamami. Zaś motyle z rodzaju Caligo na każdym tylnym skrzydle posiadają rysunek dużego, jasno obrzeżonego "oka", co sprawia, że cały motyl po rozłożeniu skrzydeł przypomina głowę sowy - ptaka drapieżnego, naturalnego wroga drobnych gryzoni i ptaków, które zagrażają motylowi. Broni się on więc udając wroga swoich wrogów. Motyle od dawna budziły zainteresowanie kolekcjonerów. Skutkiem masowego ich odławiania i handlu jest wielkie zubożenie ilości żyjących gatunków.

Wystawa entomologiczna 1 Wystawa entomologiczna 2

Stats counter, realtime web analytics, heatmap creator

Banerpoziom Kalendarzgóra

 

Baner poziom Kalendarzdół

Jesli znasz już naszą politykę prywatności i stosowania plików cookies w przeciwnym wypadku przeczytaj.