Get Adobe Flash player

Historia Zbiorów i Muzeum

Historia zbiorów Schaffgotschów

(tekst Andrzej Paczos)

Zbiory Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze w dużej części wywodzą się ze wspaniałych kolekcji rodziny Schaffgotschów.

Drzewo genealogiczne Schaffgotschów

Drzewo genealogiczne rodu Schaffgotschów opr. Arkadiusz Kuzio-Podrucki ©2007

 

Ich początków można szukać już w końcu XVII w. Podwaliną była biblioteka, którą założył  hr. Johann Anton Schaffgotsch (1675-1742) i umieścił w nowym Pałacu w Sobieszowie. Później były częścią Fideikomisu Chojnickiego. W bibliotece gromadzono nie tylko książki i dokumenty lecz także wszelkiego rodzaju pamiątki. Był tam też tzw. gabinet osobliwości, który miał zadziwić gości i świadczyć o szerokich zainteresowaniach właściciela.

 

J.A.Schaffgotsch                                    Biblioteka     biblioteka

Johann Anton Schaffgotsch (1675-1742)              Tak mogła wyglądać Biblioteka Schaffgotschów
twórca biblioteki i kolekcji                                   z gabinetami osobliwości, umiejscowiona na początku
XVIII w. w pałacu w Sobieszowie
(źródło: M.Mencfel, Skarbce natury i sztuki.
Prywatne gabinety osobliwości, kolekcje sztuki
i naturaliów na Śląsku w wiekach XVII i XVIII,
Warszawa 2010)  

Czytaj więcej: Historia zbiorów Schaffgotschów

Biblioteka hrabiowskiego rodu Schaffgotschów

Historia Biblioteki do roku 1914
(tekst Agnes Siebelt, tłum. Tomasz Pryll)

J.H.SchaffgotschJohann Anton Schaffgotsch  Herb Schaffgotschów po 1708 roku

Za założyciela dzisiejszej, liczącej 80.000 woluminów biblioteki rodowej Schaffgotschów należy uważać hr. Johanna Antona Schaffgotscha (ur. w 1675 r., zm. w 1742 r.). Jednak już w XVI w. w podgórzyńskim Domu Urzędowym (budynku administracjnym) istniała biblioteka, wymieniana okazjonalnie w zapisach testamentalnych, o której jednak nigdzie nie napisano nic bliższego. Do owej biblioteki hrabia Johann Anton Schaffgotsch przekazywał wszelkie książki, jakie wpadły mu w ręce.

Ekslibris 2 - Kopia 263x444 Ekslibris Johanna Antona Schaffgotscha

Wprowadził własny ekslibris, który sygnuje do dziś niezliczoną ilość wydawnictw przez niego nabytych. Niejednokrotnie noszą one jego własnoręczny podpis. Gdy w 1674 r. zamek Chojnik wskutek uderzenia pioruna obrócił się w ruinę, dyrekcja administracyjna przeniesiona została do „mieszkań folwarcznych właścicieli ziemskich” w Sobieszowie (Hermsdorf). Jednak lokalizacja ta okazała się zbyt mała dla rozbudowanej administracji, tak więc w 1706 r. położono kamień węgielny pod nowy budynek administracyjny, dzisiejszy „pałac”, siedzibę zarządu dóbr hrabiowskiego rodu Schaffgotschów.

Czytaj więcej: Biblioteka hrabiowskiego rodu Schaffgotschów

Joseph Mendelssohn, Kronika mojej podróży do wód cieplickich w roku 1812

(tłum. Tomasz Pryll)

Środa, 29. lipca

Pogoda poczęła zmieniać się na nieprzyjemną. Wieczorem udaliśmy się pieszo do Hermsdorff [Sobieszów]. Mili ludzie w szynku, mężczyzna, kobieta i dzieci. Piwo i mleko za dwa czeskie grajcary. Chcieliśmy zwiedzić bibliotekę, o której czytaliśmy w naszych książkach. Jednak w pałacu nie znaleźliśmy nikogo, kto potrafiłby zrozumieć słowo „biblioteka” [Mendelssohn mógł czytać o bibliotece u Hosera].

1024px-Joseph Mendelssohn_cropped_691x768 Joseph Mendelssohn
Również słowo „książnica” nie posunęło nas ani o krok. Nasz gospodarz powiedział nam po powrocie, że nasz trud był próżny: trzeba było zapytać mnichów (?), bowiem od wielu lat uratowane z pożaru zamku Chojnik w 1674 r. dokumenty i rękopisy porzucone są na pastwę zniszczeń i robactwa. – Takie niedbalstwo winno być moim zdaniem karalne i jest zbrodnią przeciwko narodowi w czasach współczesnych i w przyszłości. Jeśli już musimy dźwigać jarzmo i obowiązki wielkich państw, winniśmy zadbać o to, byśmy mogli cieszyć się tym, o co wielkie państwa winny zachować – muzea ojczyźniane winny starannie przechowywać to, co pozostało nam z czasów minionych, a więc to, co kreuje naród: sięganie poza ramy czasowe żyjącego pokolenia, poznawanie uczynków i działań przodków i ich starań, by pozostawić potomnym wiedzę swoich czasów.

hjjjjj10 482x309 Zamek Chojnik

Anna Nakwaska z podróży do "wód śląskich"

Relacja pt. „Wspomnienia krótkiej podróży 1844 roku” (opr. Stanisław Firszt)

„Blisko kościoła był niegdyś klasztor teraz na bibliotekę, muzeum i szpital przerobiony. (…) W muzeum między rozlicznymi przedpotopowymi skamieniałościami widzimy na ścianach dwa ogromne genealogiczne drzewa. Obojętnie przechodzi się około starożytnego posiadaczy Warmbrunn (Cieplic) wywodu, ażeby ciekawym okiem i uwagą zajęcia pełną przypatrzyć się rodowodom Piastów książąt na Śląsku od Bolesława Chrobrego, aż do ostatniego tego szczepu potomka w ośmnastym stuleciu zgasłego (…) Znalazłam tam imię Opalińskiej między wielu znakomitymi nazwiskami; szlachetne polskie dziewice dzieliły nieraz tych małych udzielnych panów potęgę wtedy, kiedy wielcy Europy monarchowie nasze królewny na swe trony zapraszając, blaskiem ich wdzięków dwory swe zdobili. Piękny zbiór motylów i inne drobniejsze osobliwości zwracają uwagę w tym muzeum zwiedzających uwagę.”

 

Genealogie namalowano w 1722 roku, na polecenie Ferdynanda Ludwiga von Besseler und Aschenburg, radcy cesarskiego i rajcy wrocławskiego, na podstawie ustaleń dokonanych, w 1657 roku przez Gottharda Franza Schaffgotscha (Gotard Franciszek Schaffgotsch, najmłodszy syn, ściętego za zdradę cesarza, Hansa Ulryka Schaffgotscha - dziadka hrabiego Johanna Antona Schaffgotscha, męża Barbary Agnieszki księżniczki piastowskiej; urodził się w 1629 roku; uczył się w Kolegium Jezuitów w Rzymie; kanonik wrocławski, proboszcz katedry wrocławskiej; protonotariusz apostolski; archidiakon w Legnicy; scholastyk w Głogowie; kanonik kapituły kolegiackiej przy kościele św. Krzyża we Wrocławiu; sędzia nadworny biskupa wrocławskiego Karola Józefa Habsburga; a po jego śmierci administrator dóbr diecezji wrocławskiej; genealog; zmarł w 1668 roku), dla hrabiego Johanna Antona Schaffgotscha (ur. 1675 r., założyciela fideikomisu Chojnik, podskarbiego cesarsko – królewskiego, tajnego radcy rzeczywistego, namiestnika i kanclerza Księstwa Świdnicko – Jaworskiego, dziedzicznego sędziego ziemskiego Świdnicy, dyrektora Urzędu Zwierzchniego, Kawalera Orderu Złotego Runa; wnuka księżniczki piastowskiej, Barbary Agnieszki).

attributed-to-stampart-frans-v-potrait-of-count-johann-anton-3443865 1-1 570x768                                                    schaffgotsch gr 604x702 Herb Schaffgotschów
Johann Anton Schaffgotsch - budowniczy Uniwersytetu Wrocławskiego

 

Barbara Agnes von Schoffgotsch 1 633x768 Księżniczka piastowska Barbara Agnieszka Herb Piastów brzesko-legnickich w sieni Instytutu Historycznego 1 fot. Romuald M. Sołdek 800x563 Herb Piastów legnicko-brzeskich

 

DSC00807 510x768
Podpis pod drzewem genealogicznym Schaffgotschów

Dostojnego rodu Schaffgotschów, znacznego już pośród najstarszej arystokracji niemieckiej, sprowadzonego przez świętą Jadwigę na Śląsk i poprzez liczne rozgałęzienia do sąsiednich prowincji, najdokładniejszy wywód genealogiczny, przez szacownego i dostojnego pana Gottharda Franza hrabiego zwanego Schaffgotschem, Świętego Cesarstwa Rzymskiego semper frei na zamku Chojnik, wolnego pana (barona) na zamku Żmigrodzkim, prepozyta kościoła katedralnego p. w. św. Jana we Wrocławiu, lat temu 58 stworzony; obecnie starannie uzupełniony aż po dzisiejsze czasy i zadedykowany, z należnym uniżonym szacunkiem, najszacowniejszemu i szlachetnie urodzonemu panu Johannowi Antonowi zwanemu Schaffgotschem, hrabiemu i semper frei Świętego Cesarstwa Rzymskiego na zamku Chojnik, wolnemu panu (baronowi) na Żmigrodzie, rzeczywistemu tajnemu radcy i członkowi Kamery Świętego Cesarza Rzymskiego, dyrektorowi urzędu naczelnego obydwu części Śląska, starosty Księstw Świdnickiego i Jaworskiego, niezrównanej ozdobie swojego rodu, najgodniejszemu wnukowi królewskiej księżnej legnickiej i brzeskiej, przeszczęśliwemu ojcu siedmiorga szacownych, wspaniale zapowiadających się hrabiowskich dzieci, w dniu 19 kwietnia roku 1722, a więc w dniu 47. urodzin wysoko urodzonego pana hrabiego, z należnymi Mu, uniżonymi wyrazami szacunku i uwielbienia przez Ferdinanda Ludwiga von Breßler und Aschenburg, radcy Świętej Cesarskiej Wysokości i rajcy miasta Wrocławia.

DSC00808 510x768
Podpis pod drzewem genealogicznym Piastów

Królewskiego prastarego rodu piastowskiego, który przez ponad siedem stuleci dzierżył berło Polski i Śląska najdokładniejszy wywód genealogiczny, przez szacownego i dostojnego pana Gottharda Franza hrabiego zwanego Schaffgotschem, Świętego Cesarstwa Rzymskiego semper frei na zamku Chojnik, wolnego pana (barona) na zamku Żmigrodzkim, prepozyta kościoła katedralnego p. w. św. Jana we Wrocławiu, lat temu 65 wielkimi staraniami stworzony; obecnie uzupełniony aż po dzisiejsze czasy (przy tym uzupełniony także o najszacowniejsze rody, które z tej krwi królewskiej w żeńskiej linii wywiedzione, jeszcze rozkwitają) i zadedykowany najszacowniejszemu i szlachetnie urodzonemu panu Johannowi Antonowi zwanemu Schaffgotschem, hrabiemu i semper frei Świętego Cesarstwa Rzymskiego na zamku Chojnik, wolnemu panu (baronowi) na Żmigrodzie, rzeczywistemu tajnemu radcy i członkowi Kamery Świętego Cesarza Rzymskiego, dyrektorowi urzędu naczelnego obydwu części Śląska, starosty Księstw Świdnickiego i Jaworskiego, niezrównanej ozdobie swojego rodu, najgodniejszemu wnukowi królewskiej księżnej legnickiej i brzeskiej Barbary Agnieszki, a teraz przeszczęśliwemu ojcu siedmiorga szacownych, wspaniale zapowiadających się hrabiowskich dzieci, w roku 1722, z należnymi Mu, uniżonymi wyrazami szacunku i uwielbienia przez Ferdinanda Ludwiga von Breßler und Aschenburg, radcy Świętej Cesarskiej Wysokości i rajcy miasta Wrocławia.

 

Wincentego Pola opisanie Biblioteki Schaffgotschów z 1847 r.

 (opr. Stanisław Firszt)

Wincenty Pol

Wincenty Pol odwiedził Bibliotekę Schaffgotschów w 1847 roku.

Z wycieczki

Jesteśmy tedy w Warmbrunnie (Cieplicach), wśród pięknej górskiej okolicy i widok z kąpielowej galerii na pasmo Gór Olbrzymich, które Czesi Karkonoszami nazywają, przypomina na pierwszy rzut oka widok z nowotarskiej doliny na Tatry, z tą tylko różnicą, że najniższa z turni tatrzańskich jest wyższą od Góry Śnieżnej (Śnieżki), która tu nas całym pasmem panuje, z tą tylko różnicą, że tu jest skala wszystkiego mniejsza, a tym samym i gra napowietrznych zjawisk nie tyle potężna i cały charakter roślinności nie tyle północny. Okolica Warmbrunnu (Cieplic) należy jeszcze do doliny szmideberskiej (kowarskiej), rozłożonej na obszarze rzeki Bobra, położonej zacisznie w ostępie powyższych działów i poderwanych szczytów luźnego granitu, stąd też jest uderzającym zjawisko tutejszej roślinności, która przypomina cieplejsze okolice Europy środkowej – i miejscowo jest tutaj może cieplej niż na całym Śląsku, przynajmniej latem; owocowych drzew wiele, winem opięte wszystkie mury i domy, a rodzaj traw i zieloność trawników świadczy tu pomimo to jednak o jędrnym oddechu górskiego powietrza.

Czytaj więcej: Wincentego Pola opisanie Biblioteki Schaffgotschów z 1847 r. 

Rozalii Saulson opisanie Biblioteki Schaffgotschów w 1849 roku

(opr. Ivo Łaborewicz)

W gmachu byłego klasztoru o.o. Cystersów jest biblioteka dziedzicznych hrabiów tutejszych, założona z 50.000 tomów, pomiędzy któremi hebrajskie, chińskie, arabskie i stare historii Szląska dotyczące są rękopisy, i nader ciekawy zbiór dawnych map się znajduje. W salach przybocznych obejrzeć można w pięknym i stosownem uporządkowaniu: minerały, konchy, skamieniałości przedpotopowych zwierząt i roślin itp.; zbiór broni tak przed wynalezieniem prochu używanej, jako też starożytnej palnej, pancerze, hełmy, tarcze i trofea, szablę turecką przez Jana Sobieskiego króla polskiego przy oswobodzeniu Wiednia zdobytą, i wiele innej tamże Turkom zabranej broni, i pomiędzy innemi jeszcze osobliwościami kapelusz księcia Bolko pierwszego.

Bez nazwy 2 800x514 Herb Schaffgotschów wg miedziorytu z 1715 r.

Rafał Werszler, Dolnośląska Biblioteka Schaffgotschów

0003 2_499x7680001 2_515x7680004 2_495x7680006 2_495x768

Inwentarz Biblioteki z XVIII wieku

schaffgotsch 501x600schaffgotsch 3_542x600 Różne wersje herbu Schaffgotschów

Zbiory Schaffgotschów

(tekst Janusz Ptaszyński)

Herb Schaffgotschów Schaffgotsch - herb rodowy200px-Schaffgotsch-St-WappenKarkonosze2
2000px-Schaffgotsch herb rodowy.svg 657x768Schloss--Fischbach-13 598x768Stammwappen der Herren und Grafen von Dallwitz 473x550Herby Schaffgotschów

Herb hrabiów SchaffgotschówHerb hrabiów SchaffgotschówHerb hrabiów Schaffgotschów

Schaffgotsch CoA 2Wappen Graf Schaffgotsch Semperfrei von und auf Kynast Freiherr zu Trachenberg-1 493x550Herb hrabiów Schaffgotschów

 

BIBLIOTEKA

Książki 

Iex 7394 800x573Iex 17572 800x576Iex 7389 800x764
Iex 7392 800x334Iex 7395 510x768Iex 17560 800x549
Iex 17561 800x744Iex 17562 682x768Iex 7390 535x768 Ekslibrisy Johanna Antona Schaffgotscha
Iex 18177 540x768 Ekslibris biskupa Filipa Gotarda Schaffgotscha

Iex 7396 798x768 Ekslibris Wacława Gotarda Karola Schaffgotscha

 

Pieczęć biblioteki Schaffgotschów w CieplicachObraz 003 800x531Obraz 009 800x531Obraz 014 800x531 Pieczęcie Biblioteki Schaffgotschów w Cieplicach

Tyt. 462x768  Jedno z dzieł z Biblioteki Schaffgotschów

Zbiór ksiąg zapoczątkowano w XV w., tworząc księgozbiór na własny użytek właścicieli. Ożenek Barbary Agnieszki Piastówny z Hansem Ulrykiem Schaffgotschem, powiększył bibliotekę o 86 ksiąg w języku francuskim i niemieckim, które wniosła w posagu. Następne pokolenia uzupełniały księgozbiór systematycznie, lecz dopiero dokument fundacyjny Hansa Antona Schaffgotscha, powołał do istnienia bibliotekę rodową w 1733 r. (Majoratsbibliothek). Dokumentem tym H. A. Schaffgotsch, zobowiązywał swych następców do stałego powiększania zasobów bibliotecznych.

Hans Anton_Schaffgotsch_ Johann Anton Schaffgotsch, twórca Fideikomisu Chojnickiego

Dział rękopisów posiadał ponad 700 numerowanych egzemplarzy. Dział inkunabułów liczył 70 pozycji. Również dział poloników stawiał ciepliki zbiór w czołówce bibliotek niemieckich. Dzieła drukowane we Wrocławiu od 1504 r. były reprezentowane nieomal w całości i stanowiły unikalny zbiór, m.in. było tu pierwsze drukowane wydanie „Legendy o świętej Jadwidze”.

Czytaj więcej:  Zbiory Schaffgotschów

Co się stało z cieplickimi zbiorami. Pamiętny rok 1952.

(tekst Stanisław Firszt)

Wspaniała kolekcja oraz biblioteka Schaffgotschów przetrwały szczęśliwie wojnę, szczególnie lata 1943-1945, tj. bombardowania niemieckich miast, i rok 1945, czyli przemarsze wojsk i działania wojenne. Biblioteka Schaffgotschów liczyła wówczas ok. 80.000 woluminów, w tym: 700 rękopisów, 70 inkunabułów, archiwalia rodowe i mapy. Muzeum posiadało, m. in. trofea tureckie spod Wiednia, miecz katowski, którym ścięto Hansa Ulricha Schaffgotscha, a także kapelusz księcia Bolka I Surowego, zbroje rycerskie, broń palną i białą, kilka tysięcy monet, 25.000 odcisków pieczęci (szczególnie śląskich), 12.000 okazów minerałów, skamieniałości, muszle, 4.000 gatunków ptaków, 1.000 gniazd, 75.000 jaj, 13.000 motyli, chrząszczy i innych owadów.

Ekspozycja ornitologiczna Ekspozycja ornitologiczna w Długim Domu (lata 30. XX w.)

1 - 2016 3 okladka Grundmann1 648x768 Prof. dr. Günther Grundmann (10.05.1892 – 19.06.1976)

Ochroną, ewakuacją, zabezpieczeniem i ukrywaniem dzieł sztuki na Śląsku zajmował się wówczas Günther Grundmann, konserwator dzielnicy śląskiej, a prywatnie mieszkaniec Cieplic. Organizował on transporty, miejsca ukrycia i składowania zabytków, dzieł sztuki, dokumentacji i zbiorów. Dla własnego użytku prowadził notatki, które szczęśliwie zachowały się w ruinach wrocławskiego muzeum, a które nazwano później „listą Grundmanna”.

Jedna ze składnic znajdowała się w Katolickim Urzędzie Parafialnym i Bibliotece Schaffgotschów (klasztor w Cieplicach), gdzie złożono część zbiorów Archiwum Państwowego we Wrocławiu. Oprócz tego w Cieplicach zgromadzone były i przechowywane zbiory i eksponaty zrabowane w Polsce, m.in.: skarbiec katedry na Wawelu, Katedry Warszawskiej, Wilanowa, Łazienek, Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Czartoryskich.

Czytaj więcej: Co się stało z cieplickimi zbiorami. Pamiętny rok 1952. 

Muzeum w Cieplicach po wywiezieniu najcenniejszych zbiorów (lata 1953-1959)

(tekst Stanisław Firszt)

Rok 1953 w funkcjonowaniu Muzeum w Cieplicach jest bardzo trudny do odtworzenia, bowiem nie zachowały się dokumenty archiwalne z tego czasu. Przypuszczać należy, że po wywiezieniu najcenniejszych i najpiękniejszych eksponatów do wielu innych muzeów w Polsce, co z całą pewnością nie spodobało się ani pracownikom placówki, ani mieszkańcom Cieplic, sale były puste, ogołocone i pozostawały w nieładzie. Dlatego też muzeum zamknięto prawdopodobnie w pierwszej połowie tego roku. Być może prowadzono jakieś drobne remonty, które miały przynajmniej częściowo polepszyć stan techniczny obiektu, który z roku na rok się pogarszał, co sygnalizowali wcześniej ciepliccy muzealnicy. Był to rok śmierci Józefa Stalina, będący końcem ery „stalinizmu” i początkiem końca komunizmu. Wydarzenia te mogły wpłynąć w jakiś sposób na Muzeum w Cieplicach. Frekwencja z prawie 60.000 zwiedzających (mimo złego stanu technicznego i „przeładowania” zbiorami) w roku 1952, drastycznie spadła do 2.770 osób w roku 1953. Wygłoszono tylko 97 odczytów w Jeleniej Górze, Cieplicach, Sobieszowie, Kowarach i Jagniątkowie.

Czytaj więcej: Muzeum w Cieplicach po wywiezieniu najcenniejszych zbiorów (lata 1953-1959)

W poszukiwaniu nowej siedziby i inne problemy.

 (tekst Stanisław Firszt)

Kierownik Muzeum w Cieplicach, Józef Bieniasz-Krzywiec uwikłał się, w końcu lat 50-tych XX wieku, w coraz ostrzejszy spór z Uzdrowiskiem Cieplice na temat użytkowania przez Muzeum dwóch kondygnacji w Długim Domu. Prosił o pomoc Powiatową Radę Narodową w Jeleniej Górze, a szczególnie szukał wsparcia w Muzeum Śląskim we Wrocławiu, któremu cieplicka placówka podlegała merytorycznie.

Czytaj więcej: W poszukiwaniu nowej siedziby i inne problemy.

Wicie przyciasnego i niewygodnego, nowego gniazda.

(tekst Stanisław Firszt)

W 1965 roku prace adaptacyjno-remontowe w Pawilonie Norweskim szły pełną parą, a w Długim Domu „porządkowano” zbiory przygotowując się do mającej nastąpić przeprowadzki. Miało to odzwierciedlenie w planie rocznym (wymóg planowania rocznego wprowadziła M. Starzewska, dyrektor Muzeum Śląskiego we Wrocławiu – przyp. aut.). I tak najważniejszymi punktami planu już Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach było: „1. Przygotowanie eksponatów do transportu, w związku z przeprowadzką do nowej siedziby (…), 2. Zorganizowanie nowej ekspozycji dostosowanej do wnętrz Pawilonu Norweskiego (…)”.

Czytaj więcej: Wicie przyciasnego i niewygodnego, nowego gniazda.

Powrót wspomnień o czasach świetności.

(tekst Stanisław Firszt)

Początek lat 70. w Muzeum Przyrodniczym w Cieplicach był kontynuacją wydarzeń z końca lat 60. XX w. Zła atmosfera pracy zaskutkowała w styczniu 1971 roku problemami wewnętrznymi. Zaostrzył się konflikt kierownika Alfreda Borkowskiego z jednym z najstarszych pracowników, starszym pomocnikiem muzealnym, Anną Szczygielską. W protokole z posiedzenia pracowników muzeum z dnia 26 stycznia 1971 r. czytamy, cyt.: Ad 2 Postanawia się wystąpić na piśmie do Prezydium MRN w Cieplicach z prośbą o wyciągnięcie konsekwencji służbowych (udzielenie nagany z wpisaniem do akt), za lekceważący i obraźliwy stosunek sprzątaczki Ob. Anny Szczygielskiej do kierownika muzeum (miało to miejsce 25 stycznia). Wniosek został wysłany, a pracownik stosownie ukarany.

Czytaj więcej: Powrót wspomnień o czasach świetności.

O zbiorach Schaffgotschów, Muzeum Przyrodniczym i dalszych ich losach, jeszcze:

1. Anna Daszewska, Dzieła sztuki wracają z Dolnego Śląska, "Odra", R.1:1945, nr 6, s.6

2. Stanisław Firszt, Nieszczęsne losy zbiorów Schaffgotschów na tle odradzającego sie muzealnictwa polskiego po 1945 roku, "Rocznik Jeleniogórski", t. 42, 2010, s. 193-226

3. Stanisław Firszt, Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze (cz.1). Lata 1954-1982, "Rocznik Jeleniogórski", t. 43, 2011, s. 125-138

4. Stanisław Firszt, Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze (cz.2). Lata 1982-1998, "Rocznik Jeleniogórski", t. 44, 2012, s. 161-182

5. Stanisław Firszt, Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze (cz.3). Lata 1999-2007, "Rocznik Jeleniogórski", t. 45, 2013, s. 119-140

6. Stanisław Firszt, Sprawozdanie z działalności Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze za 2008 rok, "Przyroda Sudetów", t.12, 2009, s.135-142

7. Stanisław Firszt, 100 lecie Parku i Pawilonu Norweskiego w Jeleniej Górze-Cieplicach, "Rocznik Jeleniogórski", t. 41, 2009, s. 145-152

8. Stanisław Firszt, Sprawozdanie z działalności Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze za 2009 rok,"Przyroda Sudetów", t.13, 2010, s.301-309

9. Stanisław Firszt, Jak feniks z popiołów (1), "Karkonosze. Góry Izerskie", Nr 6/2010, s.26-27

10. Stanisław Firszt, Jak feniks z popiołów (2), "Karkonosze. Góry Izerskie", Nr 1/2011, s.20-24

11. Stanisław Firszt, Sprawozdanie z działalności Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze za 2010 rok,"Przyroda Sudetów", t.14, 2011, s.207-222

12. Stanisław Firszt, Władca Karkonoszy, Schaffgotschowie, Muzeum w Cieplicach i Królestwo Ducha Gór, "Karkonosze. Góry Izerskie" Nr 4/2012, s.37-40

13. Stanisław Firszt, Władca Karkonoszy, Schaffgotschowie, Muzeum w Cieplicach i Królestwo Ducha Gór, "Karkonosze. Góry Izerskie" Nr 5/2012, s.36-37

14. Stanisław Firszt, Działalność Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze w 2011 roku, "Przyroda Sudetów", t.15, 2012, s.219-240

15. Stanisław Firszt, Działalność Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze w 2012 roku, "Przyroda Sudetów", t.16, 2013, s.171-195

16. Stanisław Firszt, "Nowo odkryte" freski dodatkową atrakcją Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze [w:] Mijające krajobrazy Polski. Ziemia Jeleniogórska, Jelenia Góra 2013, s.9-13

17. Stanisław Firszt, Historie přirodovĕdné sbirky Schaffgotschů a Přirodovedného Muzea v Jeleni Hoře [w:], Jizerskĕ hory, Liberec 2013, s.277-279

18. Stanisław Firszt, Velké zmĕny v  Přirodovĕdeckém muzeum, "Krkonoše. Jizerskĕ hory", 1/2014, s.24

19. Stanisław Firszt, Działalność Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze w 2014 roku, "Przyroda Sudetów", t.17, 2014, s. 224-242

20. Stanisław Firszt, Ogrody przyklasztorne na przykładzie prepozytury w Cieplicach [w:] Wartości i zagrożenia parków krajobrazowych regionu jeleniogórskiego (Konferencja z okazji jubileuszu 25-lecia Rudawskiego Parku Krajobrazowego i Parku Krajobrazowego Doliny Bobru), Jelenie Góra-Cieplice 2014, s.49-59

21. Stanisław Firszt, Działalność Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze w 2014 roku, "Przyroda Sudetów", t.18, 2015, s.246-266

22. Stanisław Firszt, Wpływ czynników wewnętrznych i zewnętrznych na frekwencję w Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze w latach 1950-2014, "rocznik Jeleniogórski", t. 47, 2015, s. 121-138

23. Stanisław Firszt, Wystawy stałe w jeleniogórskim Muzeum Przyrodniczym, "Karkonosze", Nr 4 (282), 2015, s. 33-35

24. Stanisław Firszt, Cieplickie zbiory, "Biuletyn Jeleniogóski", nr 10, 2008, s.7-10

25. Stanisław Firszt, Muzeum w Cieplicach (cz.1) - cisza przed burzą (lata 1945-1951), "Biuletyn Jeleniogórski", nr 11, 2009, s.16-17

25. Stanisław Firszt, Muzeum w Cieplicach 9cz.2) - Cisza przed burzą (lata 1945-1951), "Biuletyn Jeleniogórski", nr 13, 2009, s.17-18

26. Stanisław Firszt, Muzeum w Cieplicach (cz.3) - Rozdziobią nas kruki i wrony (1952), "Biuletyn Jeleniogórski", nr 14, 2009, s.17-18

27. Stanisław Firszt, Muzeum w Cieplicach (cz.4) - Rozdziobią nas kruki i wrony (1952 rok), "Biuletyn Jeleniogórski", nr 16, 2009, s.18-19

28. Stanisław Firszt, Pasieka karkonoska, "Ogród Ducha Gór", nr 1, 2009, s.5

29. Stanisław Firszt, Działalność Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze w 2016 roku, "Przyroda Sudetów", t.20, 2017, s.331-335

30. Czesław Narkiewicz, Andrzej Paczos, Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze - 1998, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t. 1, 1998, s.117-122

31. Andrzej Paczos, Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze-Cieplicach, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t.1, 1998, s. 107-112

32. Czesław Narkiewicz, Andrzej Paczos, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze - 1999, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t.2, 1999, s.125-130

33. Bożena Gramsz, Andrzej Paczos, Czesław Narkiewicz, Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze-Cieplicach,"Przyroda Sudetów Zachodnich", t.3, 2000, s.145-150

34. Bożena Gramsz, Czesław Narkiewicz, Andrzej Paczos, Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze - 2001, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t.4, 2001, s.181-185

35. Bożena Gramsz, Andrzej Paczos, Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze - 2002, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t.5, 2002, s.117-222

36. Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze - 2003, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t.6, 2003, s.243-246

37. Ivo Łaborewicz, Maria Langdo - pierwszy polski kierownik Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach (w latach 1946-1953), "Przyroda Sudetów", t.7, 2004, s.233-234

38. Ivo Łaborewicz,Cieplickie zbiory muzealne Schaffgotschów przed 1945 rokiem, "Sudety", nr 1(46). 2005, s.12-13

39. Andrzej Paczos, Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze-Cieplicach - 2004 rok, "Przyroda Sudetów", t.7, 2004, s. 235-239

40. Bożena Gramsz, Czesław Narkiewicz, Andrzej Paczos, Regina Podsadowska, Kalendarium Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze - 2005, "Przyroda Sudetów", t.8, 2005, s.203-208

41. Andrzej Paczos, Kalendarium Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze, "Przyroda Sudetów", t.9, 2006, s. 211-214

42. Andrzej Paczos, Sprawozdanie z działalności Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze w 2007 roku, "Przyroda Sudetów", t.10, 2007, s. 269-275

43. Andrzej Paczos, Koncepcja docelowego funkcjonowania Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze na najbliższe 20 lat, "Przyroda Sudetów", t.10, 2007, s. 276-281

44. Andrzej Paczos, Zbiory przyrodnicze hr. Schafgotschów w Cieplicach do 1945 roku, "Karkonosz", nr 3-4 (10-11), Wrocław 1994, s. 119-128

45. Andrzej Paczos, Jak powstało Muzeum Przyrodnicze w Cieplicach, "Karkonosze", nr 11-12, 1993, s.15-18

46. Andrzej Paczos, Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze-Cieplicach, "Przyroda Sudetów Zachodnich", t.1, 1998, s.109

47. Leszek Kośny, Jelonek rogacz w Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze, "Ogród Ducha Gór", Nr1-3, 2014, s.11

48. Romuald. M. Łuczyński, Rezydencje magnackie w Kotlinie Jeleniogórskiej w XIX wieku, Wrocław 2007, s. 167-173

49. Jacek M. Kowalski, Robert J. Kudelski, Robert Sulik, Lista Grundmanna. Tajemnice skarbów Dolnego Śląska, Warszawa 2015

50. Ivo Łaborewicz, Dwa opisy Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach (rok 1951 i 1964), "Skarbiec Ducha Gór", nr 3/2006, s. 12-13

51. Adolf Andrejew, Gotard Franz Schaffgotsch i jego księgozbiór, "Skarbiec Ducha Gór", nr 1/2002, s. 9-10

52. Janusz Gołaszewski, Spuścizna kartograficzna Schaffgotschów w zasobie Archiwum Państwowego we Wrocławiu, "Rocznik Jeleniogórski", t. 37, 2005, s. 127-145

53. Marian Iwanek,  Biblioteka Schaffgotschów, "Rocznik Jeleniogórski", t. 24, 1986, s. 43057

54. Piotr Łukaszewicz, Malarstwo niemieckie od klasycyzmu do symbolizmu, Wrocław 2012

55. Marek Pierzchała, Ewa Houszka, Beata Lejman, Piotr Łukaszewicz, Malarstwo śląskie 1520-1800, Wrocław 2009

56. Janusz Ptaszyński, Skarby Schaffgotschów, "Skarbie Ducha Gór", nr 1, 2008, s.13-15

57. Rafał Werszler, Dolnośląska biblioteka Schaffgotschów. Lokalizacja, księgozbiór, wnętrza, meble, "Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne", r. 9, 2010, nr 2/17, s.232-256

58. Muzealnictwo przyrodnicze w Polsce: materiał w I sympozjum w Cieplicach w dniach 29-30 maja 1968, "Biblioteka muzealnictwa i ochrony zabytów", seria B, t. 22

Stats counter, realtime web analytics, heatmap creator